Gabriela Szczęsna – „Zadanie pisarza-artysty”

Lubię dwudziestolecie międzywojenne. Bo ma klimat. Kojarzy mi się z oparami mgły nad Wisłą, z „Zielonym Balonikiem”, z pasją, z ideami, z głową wypełnioną zmianami, które sprawią że życie stanie się lepsze, z wiarą że można coś zmienić.

Obecnie jestem w trakcie lektury tekstów pisanych przez kobiety z dwudziestolecia. Co uderza w tych tekstach, poza rozbudowanymi metaforami (niejednokrotnie zabawnymi), uderza doskonała narracja i niemalże trójwymiarowy zasób słownictwa. Teksty pisane są dobrą polszczyzną z zachowaniem zasad gramatyki. Są to teksty zaangażowane, nie mamy wątpliwości, że powstały po coś, że przyświeca im misja. Co osobiście bardzo lubię. Lubię czuć, że autor postradał siebie dla opowieści.

Nie znoszę tekstów komercyjnych, tekstów bez przesłania,  które obnażają pustostan umysłowy autora i brak idei. Brak przemyśleń, refleksji, reakcji na rzeczywistość, brak sprzeciwu, brak jakiejkolwiek koncepcji na życie.

Maria Kuncewiczowa napisała dla „Kobiety Współczesnej” w 1932 roku krótki tekścik pod tytułem: „Niedyskrecje o niektórych pisarkach”. Wyznaczyła w nim zadanie dla pisarza, jest nim utrwalanie świata. Aby to jednak czynić nie wystarczy sam talent, potrzebna jest wrażliwość na życie, odwaga, umiejętności przewidywania i doskonała orientacja we współczesnych bolączkach świata.

Tak pojęte pisarstwo jest niezwykle wymagającym zajęciem, zaś współczesne autorce pisarki, jej zdaniem – swoje uzdolnienia twórcze opierają tylko na wrażliwości. Ich zainteresowania nie wychodzą poza wąski kawałek, świata w którym żyją, nie orientują się w całokształcie epoki, wielkie zdarzenia społeczne umykają im. Chętnie piszą o sprawach i środowiskach drobnych, zamkniętych w krótkim i na pozór nie ważnym czasie.[1]

Kuncewiczowa pisze swoje spostrzeżenia o pisarkach, które zna osobiście, humorystycznie przedstawia ich spojrzenie na życie, ich charaktery, które przekładają się na to co tworzą.

Wanda Melcer-Sztekkerowa uwielbia wieś i gospodarstwo. Zgadza się na wszystko bez zastrzeżeń, wszystko jest wspaniałe, cokolwiek się zdarzy jest błogosławione. Pisze, bo to również jest przyjemne.

Zofia Nałkowska, także entuzjastka życia. Żyje za sprawą artyzmu. Doznaje wszystkiego, czego można doznać, żeby doświadczyć skali i barw słów, które oznaczają: ciepłe słońce na twarzy, taniec, sex.

Ewa Szelburg, kobieta szczęśliwa. Cyt.: „Kobieta, tak przez swoje szczęście wysoko uniesiona, że o świecie mówi, jak anielica – przez okno raju”.

Z Herminą Nagrelową mówi się zawsze o pracy. Zdaniem autorki, pracą przysłania, jakieś wstydliwe uczucie, może to być tkliwość. Pisze, żeby pocieszyć, usprawiedliwić, żeby wyrównać dystans między potrącanymi  tymi, którzy potrącają.

Helena Boguszewska z kolei ciągle się dziwi. Wszystko jest dziwne, biega po całym świecie od człowieka do człowieka i chłonie dziwność.

Maria Dąbrowska życie traktuje bardzo poważnie, bada je. Wszystkiego słucha w skupieniu i z respektem. Jest dojrzała, rozsądna i cicha.

Autorka poprzez ten zabawny ton wskazuje nie tyle na talent wyżej wymienionych pań, co na motory pchające je do pracy twórczej, a że są one różne i także zabawne, to je zacytuję:

„ motor twórczy Sztekerowej – pasja wyżycia się;

Nałkowskiej – transcendentalny zachwyt nad zjawiskiem życia;

Nagrelowej – miłosierdzie;

Heleny Boguszewskiej – zdumienie, któremu nie starczają okrzyki;

Dąbrowskiej – ciekawość badacza i pietyzm wyznawcy.”

Pisząc ten felieton Kuncewiczowa jeszcze nie wiedziała, którą z pisarek literatura wyniesie na piedestał, my to wiemy. Dlatego możemy łatwo sobie odpowiedzieć na pytanie, jakie cechy powinien posiadać człowiek, którego utwory przetrwają czas, przejdą ponad granicą epok, żeby czytali je nie tylko mu współcześni, ale i ci, którzy będą żyli długo po tym, jak sam pisarz umrze.


[1] „Kobieta Współczesna” 1932, nr 37, s.728-730.



Kategorie:Artykuły, Teksty

Tagi:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: