Bronisław Trentowski – kilka słów o państwie [1842]

„Państwo istnieje nie dla króla i jego postanowień, lecz dla całego narodu, dla szczęścia wszech obywateli. Państwo samo jest li środkiem, a każdy obywatel zawsze celem. Nie obywatele są tedy dla państwa, lecz państwo dla obywateli. Obywatelom wolno nadawać państwu formy nowe i kierować jego rydwanem ku najstosowniejszej do czasu stronie. O ile państwo jest wolnej ich woli urzeczywistnieniem, o tyle bronić je mają, o ile zaś uważać je muszą za własnego wroga, o tyle starać się powinni o jego odmianę.

Król nie jest bynajmniej narodu panem, lecz sługą jego, który ma najwięcej obowiązków. Godzien był tej służby, więc mu ją powierzono. Jeżeli sprawuje się wciąż chwalebnie i poczyna sobie w pracy około dobra pospolitego wedle praw, jakie zaprzysiągł zachować, zasługuje na przezacne miano narodowej Mości. Nie jesteśmy wcale jego poddanymi. Równie on, jak każdy z nas, jest poddańcem narodu. Powinniśmy mu atoli posłuszeństwo, albowiem przyobiecaliśmy je sami dobrowolnie ku własnemu szczęściu. Posłuszeństwo to wszelakoż trwać ma nie dłużej, jedno dopóki król baczy li na dobro narodu, oraz jest najprzedniejszym jego myśli, uczuć i chęci wyrazem. Zdrajcy, lub oczywistemu wrogowi narodu, tem bardziej zaś obcemu panu lub słudze, poddawać się w posłuszeństwo, to hańba i zbrodnia.

Prawodawstwo jest dziełem ludu, a władza rządu. Sejm ukazuje się jako namiestnik ludu i ustawodawca dla władzy, jako orędownik i pośrednik pomiędzy ludem a rządem. Zadaniem państwa jest wolność ogólna, na wolności wszech szczegółów i pojedynczości utwierdzona. Kształcić tak obywatela przystoi, ażeby urobił się na całostkę narodową, wtedy zespolon będzie z całością i przeniesie ją w istotę własną. Gdy każdy obywatel ogarnie sobą i w sobie naród, czyli, gdy naród zadrga wszystkiemi krwi uderzeniami w piersi każdego z nas, Ojczyzna będzie wolna, potężna i szczęśliwa.”

Źródło: „Chowanna, czyli system pedagogiki narodowej, jako umiejętności wychowania, nauki i oświaty, słowem wykształcenia naszej młodzieży”, Poznań 1842

 



Kategorie:Filozofia, Źródła

Tagi:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: