„Kobieta w stosunku do mężczyzny i społeczeństwa” [1869]

grupa-szesciu-kobiet

Wychowanie panien u nas jest zwykle wadliwe bo dokonywa się powierzchownie; zadaniem bowiem onego jest nadanie przyzwoitego ruchu ciała i układu powierzchowności. Wedle takiego układu szczycą się nieraz rodzice wychowaniem mniej więcej starannem swej córki. Zalecając młodej panience, aby się strzegła błędu popełnionego przeciwko przyzwoitości zewnętrznej; nikt jej nie tłómaczy, iż zachowanie się przyzwoite zewnętrzne jest  tylko obłudą, jeśli nie jest wynikiem rzetelnego uczucia w sercu mieszkającego. Drogi czas przeznaczony na  kształcenie umysłu, ustalenie charakteru, obracany bywa  na nabycie talentów, które niedokończone w młodości – stają się tylko śmiesznością w późniejszym wieku.

Ztąd to powstaje, że przyczyną największej części  błędów towarzyskich jest fałszywe położenie kobiety.

Czemże bowiem jest kobieta w stosunku do spółeczeństwa?

Oto zaledwo tu i ówdzie pojmuje ona postęp ludzkości, wpływ jej na społeczeństwo może być tylko bierny. Nigdzie nie ma spójni między nią a postępującą naprzód ludzkością – nigdzie spójni między życiem domowem a spółecznem.

Odmienne zatem wychowanie, postawiłoby je niemal na tem samem stanowisku co mężczyzn, bo kobieta wolna, puszczona w świat daleki bez żadnej zapory, jeśli stosownie do tego wychowana, potrafi wystarczyć sama sobie i obejść się bez opieki. Lękliwsza ona jest od mężczyzny, ale za to zręczniejsza, przebieglejsza i sprytniejsza, może zarobić na życie bez męzkiej pomocy.

Są ludzie, którzy występują przeciw wyższemu ukształceniu kobiet, zarzucając im, że nabywszy nieco więcej wiadomości, nadzwyczaj takowemi się zajmują, że kobiety uczone przykre są, a nawet stają się nudne w pożyciu z tego powodu, że ciągle chełpią się tem co umieją.

Ależ ci krytycy zapomnieli o tem, iż ustawiczne popisywanie się z rozumem u kobiet ztąd pochodzi, że takie gruntowne wykształcenie jest u nich rzadkością – a zatem pochop do popisywania się widoczniejszy; gdyby atoli wszystkie zarówno były podobnie wykształcone, toby popisywanie się naukami było rzeczą zwyczajną a zastąpiłoby owe nieznośne u kobiet plotki i obmowy.

Dla tego też byłoby nader pożądanem, aby śmielej postępować w gruntownem kształceniu kobiet. Im umysł ich stanie się silniejszy i ozdobniejszy tem pewniejsi będziemy rozsądnego ich obejścia w pożyciu domowem, tem spokojniejsi o ich niewiarę, tem pewniejsi ich rzetelnego przywiązania, bo kobieta posiadająca gruntowne zasady tudzież umysł zdolny wznieść się nad poziome uwagi, nie zechce przyjąć ręki człowieka, który byłby jej obojętny.

W pożyciu małżeńskiem, nie zboczy z drogi cnoty, potrafi dobrze i godnie wychowywać dzieci – owo pokolenie przyszłych obywateli i obywatelek naszej ojczyzny, od których jej byt przyszły zależy.

Teraźniejsze małżeństwa rzadko powstają skutkiem miłości lub podobieństwa charakterów; imię z imieniem, majątek z majątkiem się dobiera, upodobanie dopiero w trzecim przychodzi rzędzie, ztąd też nie dziw, że w późniejszem pożyciu jedna połowa drugiej tylko zawadza, że wzajemnej i należnej nie użyczają sobie pomocy, że cierpkość zastępuje spodziewaną słodycz małżeńską. Gdy bliżej zbadamy powody takich swarów w małżeństwie, to brak gruntownego wychowania żony okaże się główną tego przyczyną.

Wychowanie kobiet niemylnie do tego prowadzi, trzeba pewnej wyższości duszy pewnej stałości charakteru aby przez miłość i rozsądne uwagi przenieść wygodne posłuszeństwo nad trudy rządzenia. Charaktery nie wykończone najczęściej rwą się do władztwa. Kobiety widząc, iż ich opiekunowie opuszczają się w staraniach, mówią: „nie wielka to rzecz i my tak potrafimy”.

Może słusznie mówią, bo rzadko wypełnia mężczyzna co do niego należy, kobieta czuje nieraz, że nie  tak jest jak być powinno, tylko nie wie dlaczego; ztąd powstaje, że na fałszywą zwraca się drogę, więc  stara się powetować gdzie która może, a im więcej ograniczona tym bardziej chciwa rządzenia – tym bardziej dokuczliwa i despotyczna, jeśli przypadkiem uda jej się pochwycić cugle. (…)

Kiedy burza nagromadzi chmury, goni je, szarpie, i rozdziera w płaty, wtedy z pomiędzy nich zabłyśnie promień słońca i rozjaśni niebo ciemne. Tym promieniem pocieszającym winna być niewiasta wśród burzy pomiatającej ludzkością i człowiekiem w ciągłym ich pochodzie i przeobrażeniu się.

Ależ kobiety! Jakże to ludzie mają cenić serca wasze, gdy za pierwszą potrzebę waszą uważacie stroje, za największą zasadę: piękność, za największy rozum uszczypliwy dowcip – gdy tymczasem byt kobiety kończy się tam, gdzie się kończą hołdy jej oddawane.

Młodość i piękność – mija ! – cóż pozostanie na starość ? opuszczenie i nędza ! – A przecież te długie lata mogłyby się stać latami pociechy, bo jest wyższa potęga nad potęgę wdzięków piękności, a potęga ta nasuwać powinna, wypełnienie poznanych obowiązków.

O jakżeż szczęśliwa wówczas skromna i rozsądna kobieta, która potrafi zgodzić się z przeznaczeniem i upadek piękności zastąpić ważniejszą czynnością, bo z serca kobiety wypływa wiele cnót jak: litość, dobroduszność, miłość dzieci. Praktyczny rozsądek kobiety jest częstokroć bardzo użyteczny mężczyznom w niebezpiecznych okolicznościach. Ich to roztropność powstrzymuje mężczyzn od rozpusty i zepsucia.

Czemże bez kobiet byłoby życie nasze? Przy urodzeniu lub zgonie bez podpory, a w ciągu życia bez przyjemności.

Cóżby się działo z choremi i umierającemi? Gdzie nie ma kobiety, tam chory wzdycha. A czemże      byłoby życie bez miłości, w której kobiety są silniejsze i stalsze niż my! (…)

Rozważając kobietę ze stanowiska patriotycznego, jest ona tym czynnikiem, który zagrzewa mężczyzn do bohaterskich czynów. Nie tylko powstanie w Polsce ale wojny o niepodległość w Grecji, w Hiszpanii i Węgrzech tysiączne złożyły przykłady, że kobiety niepospolitą w takich ruchach odgrywały rolę. Bo czy to brat, czy kochanek, czy syn, to jedyną podnietą dla niego jest siostra, kochanka lub matka. Gdy one wyrzekną gorące słowo, to łatwo myśl zamienią w czyn, a wtedy dopiero naród stanąć może gdyby jeden mąż, i piersią swą odeprze nieprzyjaciół – zwalczy wroga. Ostatnie powstanie dało nam niepospolite przykłady waleczności kobiet, które same stawały w szeregach walczących i przykładem swym zagrzewały do walki.

Ztąd dowód że rola kobiet jest bardzo ważną w dziejach narodów, one to bowiem od kolebki aż do grobowej deski, są i temi czynnikami, co przewodniczą mężczyznom, W młodości, któż więcej wpaja miłość ojczyzny jeśli nie matka – kto wiedzie młodzież do boju jeśli nie kochanka, która póty nie odda ręki i nie okaże wzajemnej miłości, póki na nią młodzian sobie nie zasłuży przez bohaterskie czyny. Wam to kobiety należy się cześć!. W waszych rękach spoczywają losy naszej ojczyzny. – Działajcie tylko w myśli patriotycznej a stawiać wam będziemy pomniki chwały i sławy naszego oręża.

Źródło: „Wanda. Noworocznik dla płci pięknej na rok 1869”



Kategorie:Artykuły, Farrago rerum, Historia, Źródła

Tagi:

1 reply

  1. Dawne, bardzo dawne spojrzenie na kobiecość. I niezwykle zresztą cenne. Szkoda, że wszystko zmienia się tak szybko, że niektórych rzeczy doświadczać możemy jedynie z opisów…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: